Oom Giel

Oom Giel, van oorkant die straat, het 31 Desember, in die bedding voor die huis, getotter. Op sy knieë, op die hitte van die dag. Ek het gedink om nie nader te staan nie.

Nie dat ons ‘n vreeslike hegte verhouding het, en ek sy gedagtes kan lees nie. Bloot goeie buurmanskap en good fences making good neighbours,  is al tussen ons. Ses, sewe jaar nou al.

Het ek egter te veel vir die tertpan, dan slaan ek maar ‘n kleintjie nader en stuur dit oor. Van daardie kant weer, die een jaar, ‘n trossie of twee Catawba’s (met ‘n blaar of twee aan vir afronding en versiering). Is dit ‘n goeie jaar en die lemoenboompies wat hulle met grenslose versorging in twee terra cotta potte in die agterwerf troetel en koester, dra actually, selfs ‘n lemoen vir die Moolmans.

Soms hak ons vas, aan die gesels oor nuwe bure, ‘n inbraak af in die straat, maar meesal is dit oor die honde, lief en dierbare goedjies, óf die blomme in die beding voor die huis, ‘n lower lushof met knal spikkels bont, bykans hééljaar deur.

Met die dat Oom Giel en Tannie Connie sonder kind of kraai meer as veertig jaar nou al in die huis oorkant die straat woon, is hulle honde soos kinders, ís hulle honde kinders, en die kleinkinders wat hulle nooit gehad het nie.

Na elke afsterwe moet ons hoor nie weer nie. Hulle twee het self nie meer soveel jare oor om nuwe honde end-uit te begelei en versorg nie. Maar klop ons twee, drie weke later (eintlik twee, drie maande later) is daar ‘n nuwe gevreetjies. En toe nóg ‘n nuwe gevreetjie, om die vorige gevreetjies geselskap te hou na die afsterwe van die oudste.

Ook nie lank nie of daar kef vyf gevrete soggens as ons na ses uitry skool toe, en Oom Giel in sy pajamas uitkom om die koerant op te tel. Dit moet lekker wees om oud te word, dink ek soms, hét ek al gedink:  as die ander werkwaarts keer, skoffel jy jou pantoffels onder die bed uit, gryp die kamerjas, vryf die brakke se snoete en stap heel beleë uit om die dag se moord en roof onder oë te kry.

En die liefde wat oom Giel in die honde pomp, pomp Tannie Connie in haar tuin in. Immergroen en meerjarig vir die grootste gedeelte, met die uitsondering van die lappie fyntuin in die bedding voor in die erf. Hier kom seisoenale jaarlinge in. Nie jaarliks nie, byna kwartaalliks, meen ek. Daar is kleur in, bykans elke seisoen.

Met verloop van jare het Tannie Connie die grond en Pretoria se son, wind en weer so goed leer ken, bykans soos ‘n ma die kyk in haar kind se oë leer ken, dat sy met tydige terug-,  en ook uitknip van blommetjies, daarin kon slaag om elkeen wat daar verbykom iets te gee om na te kyk.

Onder haar kenmerkende tuinhandskoentjies, waarmee sy met soveel liefde sorg in-, en oor-, en uitplant, is haar slanke oumensvingers beslis die spreekwoordelike groen.

Sy was ‘n mooi vrou op haar dag, het net so mooi oud geword ook. Stap jy in die gang af, hang daar swart-en-wit-portrette uit vervloë dae, en jy kan nie anders as om dieselfde skoonheid van die roekeloos verliefde destyds, steeds in haar gesig en op haar vel te eien nie.

Haar hare het sy ook nooit gesny nie, in ‘n lieflike gryse bolla begelei dit haar in haar ouderdom in. En die meeste mans het mos nou maar een maal ‘n ding met lang hare. Sou Oom Giel sy vrou saans dophou, as sy grys en verrimpeld, maar steeds met grasie, daai bolla skiet gee en die silwer vag oor haar skouers skud om dit ritmies en tydsaam uit te borsel, soos sy elke aan van haar lewe, vir hoeveel jare nie nou al nie, doen.

Soms, net soms, dan rafel daardie bolla uit, en hang daar sliertjies oor haar gesig waaruit sweetdruppels teen haar wang afpêrel. ‘n Klein tuinvurkie tussen haar vingers, sal sy dan met die rugkant van haar hand, en steeds op haar knieë, dit eenkant toe skuif, miskien die vurkie verwissel vir ‘n grafie of tweetand-harkie, voor sy afbuk en doen wat oumense maar doen as hulle grootse genot daaruit put om ‘n lappie fyntuin na hul eie hand groot te maak.

Wat Oom Giel se nering is, onthou ek nie, maar oor Tannie Connie op haar dag onderwyser was, steek dit vas. Ook as die vroeë sewentigs se Volla Donderdae-middae by die hek uitdreun. Dan weet ek sy is oppad na een of ander sentrum nader aan die stad waar sy haar besig hou met volwasse onderwys van een of ander aard.

‘n Tweede kar, en dit lyk of net Oom Giel hom mag bestuur, het hulle ook. Vir high days, holidays, Sondag se kerk en die maand se inkopies.

Kyk ons die twee so, want ons kuier meer oor en weer met die oog, as met die voet of die mond, moet dit ‘n lieflike oudword saam wees. Lieflik, maar ook opwindend, want soms is dit vir weke, partykeer maande, stil. Dan hoor ons die een, soms beide, was oorsee. Rusland toe op hul oudag, en ander vreemde ver plekke wat daarvan getuig dat hulle die toeristeroetes in hul jonger dae platgetrap het, en nou ag slaan op die roepstem van die minder alledaagse.

Soos ek, vind ons later uit, maak Oom Giel die kos in die huis. Tannie Connie sorg vir die res, soos Annieka. Ook dit gee ons twee mans geleentheid tot ‘n vreemde bonding, terwyl Annieka en Tannie Connie weer aan die gesels en liefderyk aan die skinder gaan oor hoe min die mans doen.

En toe, vir die eerste keer in seker ses maande, 31 Desember, totter Oom Giel in die bedding voor die huis, Op sy knieë, op die hitte van die dag. En vir ‘n oomblik is dit asof ek Tannie Connie sien. Wag ek vir haar om op te kyk, die sweetsliertjies uit haar bolla met die rugkant van haar hand weg te vee, voor sy die harkie of grafie ruil vir die vurkie.

Ek het gedink om nie nader te staan nie. Nie dat ons ‘n vreeslike hegte verhouding het, en ek sy gedagtes kan lees nie. Dis net dat Tannie Connie hom ses maande vroeër, skielik en onaangekondig, voorgegaan het.

Hulle was besig om die hele huis te verf. Van die kerk se susters het kom help om die gordyne wat algar af was, weer op te hang. Die nuwe dubbelbed, klaar betaal en geskeduleer vir aflewering die middag van haar begrafnis, kon Oom Giel ongedaan maak.

Kort daarna was daar boomsloping op die werf, nuwe sementpaadjies om die huis, en gelukkig is die palisade wat in die eerste maand na haar dood aangebring is, Tannie Connie gespaar. Hulle huis is die enigste een in die straat, ek dink amper die hele uitbreiding, wat ‘n oop erf (gehad) het. Connie het geweier om ingehok te wees. Struike waaragter booswigte kon wegkruip (daar was ‘n eenmalige insident) is verwyder, teen heinings en tralies en mure en hokke het sy vas bly skop.

Ten spyte van die palisade sien ek ook ‘n nuwe alarmstelsel, en die treffend-eenvoudige groepering van suurlemoene, “Nog soos Connie dit ingesit het,” roep haar nie meer op die koffietafel in die formele sitkamer, so skel en onmiddellik in herinnering nie.

Maar haar bedding het hy gelos. En gelos. En vir nog ‘n maand, later ses maande, gelos. Daar was later net swart stoppels, maar die bedding het braak bly lê.

En toe 31 Desember, totter Oom Giel in die bedding voor die huis, op sy knieë, op die hitte van die dag. En vir ‘n oomblik is dit asof ek Tannie Connie sien, ‘n déjà-vu toe hy opkyk en met die rugkant van sy hand oor sy gesig vee. Maar dit was nie om die sweet nie, ook nie oor sy voorkop nie, maar om sy oë, asof ‘n nukkerige wind stof en sand in sy oë gewaai het. 

Lank het daar gesit, onbeholpe en lomp gevroetel in die grond. Later sommer net gesit omdat sit, sit is.

En of dit met homself was, wat hy die heeltyd gepraat het, weet ek nie. Ek het gedink om nie nader te staan nie.

En hoe lekker sou dit nie vir my wees nie (ek het heel Nuwejaar uitgekyk) om hom ‘n dag of wat later weer om sy knieë te ontmoet, besig met saailinge van een of ander aard. Ek sou oorstap en ons sou gesels, lank, en lekker, en nie oor die honde nie. Miskien sou hy selfs ‘n traantjie pink. Maar waar trek ons nou al? Week twee, drie van die nuwe jaar. En steeds lê die bedding braak.