Droom- en ander beelde

Salvador Dali en ander van die surrealiste, so het my kunsjuffrou my donkiesjare gelede vertel (en ek laat my nou nie vertel dat sy toegelaat het dat die waarheid tussen haar en ‘n interessante kusgeskiedenis-les kom staan nie) het glo ‘n boekie langs hul bed gehad, om die droombeelde waaruit hulle wakker geword het aan te teken, op te teken, en seker selfs – te teken.

Was dit William Coleridge wat Kubla Kahn geskryf het?

Ja, inderdaad.

Die wonders van die internet, google en iets soos wikipedia darem!

Daar is mos nie ‘n kans dat ek nou sou opstaan en rak toe stap op soek na my tweedejaar anthology of English poetry nie – ek sou Coleridge bloot nie genoem het nie, nie juis verder gepla gewees het oor die moontlikheid dat ek Kubla Kahn verkeerd gespel het nie, en aangegaan het met my gesels; nou, danksy tegnologie, weet ek dis Coleridge, weet ek dis reg gespel (selfs dat Coleridge homself dit in ‘n stadium ge-Cublai Cain het), weet ek my tweedejaar-dosent op Varsity het nie gelieg oor die opium nie én het ek danksy die prentesoektog ‘n hele paar uitbeeldings van Coleridge, Kubla Kahn, Xanadu en die stately dome (koninklike koepel – ter wille van die alliterasie?)

Nou Coleridge, in aansluiting by Dali en die Surrealiste, het sy gedig Kubla Kahn na aanleiding van ‘n opium-droom geskryf – die gedig is glo trouens onvoltooid gelaat oordat ‘n onbekende iemand van die Engelse dorpie, Porlock,  aan die deur kom klop het en hy daarna nie verder kon onthou nie. (en sedertdien het Porlock, of Iemand van Porlock, ‘n literêre verwysing geword na enige iets of iemand wat tussen ‘n skrywer en sy skryfwerk staan.)

Ek het vanoggend weer wakker geword, die derde keer die afgelope ruk, met die wens dat ek ‘n klein swart notisieboekie langs my bed het, nie hieroor of daaroor nie, maar oor die allerheerlikste drome waaruit ek wakker word.

Hulle sê (en ek glo hulle) dat ‘n mens net bewus word van die drome, bewus is van die drome, waaruit jy wakker word – word jy nie wakker uit die droom nie, het dit glo lankal teruggekeer na jou onderbewussyn teen die tyd dat jy wakker word.

Dit maak vir my sin:  Annieka droom nooit; ek droom van die more tot die aand (die aand tot die more?), Annieka slaap soos ‘n klip, nee ‘n rots; ek soos ‘n veertjie in die wind.

My gevolgtrekking is dat sy nie van haar drome weet nie oor sy so diep en vas slaap, ek aan die ander kant is weer bewus van elke rimpeling in die ruigtes van my onderbewussyn – juis oor ek so lig slaap en maklik gewek word.

Deesdae sukkel ek met my hande wat slaap (naalde en spelde kry) terwyl ek slaap, hier teen die oggend se kant – en dan maak my hande my uit die lieflikste drome wakker. (Ek het hierdie pins and needles van my hande ook al gaan google en vreeslik uiteenlopende inligting gekry, so by so dat ek maar liewer my huisdokter se mening sal gaan inwin.)

Die swart notisietjie wil ek hê oor ek op die oomblik nog net twee van my drie lieflike drome van die afgelope ruk onthou – die tweede een het my nou ontgaan en al wat ek onthou is dat dit een groot heerlikte was.

Met die eerste een (en ek dink was ek ‘n surrealis sou ek lieflike skildery daarvan kon maak) was ek en Oom Kobus en Tannie Erika en Henriette en Cora en Andries, saam in die bad – die geel badkamer op Oom Kobus-hulle se plaas, se bad.

Net ons koppe het so bo die bad uitgesteek – daar was nie sprake van seksuele ondertone en sulke dinge om Freudiaans van letsels uit my kinderdae te getuig nie – net ons koppe het bo die oppervlak gedobber, en ons het heerlik gesit en gesels, soos een happy family.

Familie vir my, ja – dis my peetouers en hul kinders, en ons het in jare nie so lekker gesels soos daar in die bad nie; Oom Kobus en Tannie Erika is seker al meer as 20 jaar lank geskei, Cora en haar man is in die buiteland, Andries het ek in geen jare gesien nie, en Henriette is na haar man se dood weer getroud en haar kinders al op universiteit en werkend.

Ek was in meer as dertig jaar nie op die plaas waar my droom afgespeel het nie, die badkamer onthou ek soos gister – ook dat my ma eenkeer daar binne toegesluit was en ons gesukkel het om die deur oop te kry. Waterverwarming het met gas gewerk en daar was los gedagtes rondom gas ook, veral na ‘n seun in my klas so van die gas in die bad aan die slaap geraak het en lank nie by die skool was nie.

Maar dis tog ‘n negatiewe assosiasie met die geel badkamer – my droom was sielsalig gelukkig.

Vanoggend weer, was ek saam met Andre le Toit (Koos Kombuis) diep in baie ernstige gesprek in ‘n trok of wa of camper-ding en ons het verby die huis waarin ek groot geword het gery – toevallig toe ek by die venster uitkyk, toe is ons langs die ou huis.

Die volgende oomblik is ons iewers in ‘n besige dorpie in Europa en daar kom ‘n baie ou Judy (my ma) aangestap. Ek kan nie glo sy loop nie, spring selfs van opwinding op en af dat die veertjies in haar potsierlike hoedjie so fladder en rittel. Toe val sy en ek sien die been is gebreek, maar dit pla nie, want ek weet sy kan loop. En ek en Andre/Koos gaan tel haar met liefde, warm harte en ‘n breë glimlag op.

Dit maak vir my perfek sin in die sin dat ek weet waar ek aan bykans alles kom:

‘n Boek van Koos Kombuis het ek verlangend uitgekyk in die boekwinkel gister waar Klaradyn vir ‘n oomblik gedink het sy het ons verloor (en Annieka vir ‘n oomblik paniekerig gedink het dat ons ons kind verloor het).

Die vis wat ons gisteraand geëet het, het my hartseer gehad toe Klaradyn noem ons het altyd vis saam met Ouma Nooi geëet en ek opnuut daaraan dink dat my ma nie sommer weer haar voet in ons huis sal sit nie – wat sommer bog is en niks anders as slegtigheid nie.

En die middelste lekkerte het ek nou vergeet, Annieka en Klaradyn was betrokke, maar slaan my dood, ek het dit klaar in die onderbewussyn gaan bêre.

Op skool het ek al gewens ek kon my drome “op versoek” en “due to popular demand” herhaal.

In die begin was die tegnologie nog te gebrekkig om ‘n metafoor te kry, maar later van tyd, met video’s en video-winkels, het ek een gekry:  my drome moet soos video’s op ‘n rak verpak wees waar ek hulle kan gaan uitneem, en na hartelus kan rewind en replay of repeat.

Die rekenaar sal ook werk – hy het allerhande hidden files and folders waartoe ek met ‘n bietjie vaardigheid en kennis toegang kan kry. Ek wens my drome was soos lêers in die blikbrein se geheue wat ek met die slaan van die sleutelbord se toetse op kon roep.

Ek sal selfs van my kinderdae se nagmerries op wou roep om dit in stadige aksie te ondersoek en forensies te analiseer.

Tot dan sal ek egter maar tevrede moet wees met ‘n notaboekie langs die bed.

Naskrif:  Dis nou agt maande sedert ek hierdie twak kwyt geraak het. Van die droom rondom my peetouers op die plaas onthou ek niks, die een rondom my ma op die plein in die vreemde, so goed asof ek dit gisternag beleef het.

Die mens se onderbewussyn is en bly een groot ongelooflikheid.