Met dapper en stapper

As kind van die sewentigs is ek soorts van in die wieg gelê om ‘n stapper te wees en het ek die land al met rugsak, stapstok en skoene deurkruis, van Suid tot Noord, en letterlik net Natal se roetes wat ek nog nooit te voet leer ken het nie – die Drakensberge letterlik ‘n braakland.

Ek kan nie wag dat Klaradyn oud genoeg is, dat ons saam die Visrivier, ek seker vir oulaas, kan beleef nie.

Tog het ek Annieka nog nooit juis saam gestap nie.

Daar was in die begin van ons verhouding destyds ‘n Oktober-vakansie toe ek saam met vriende die  Sederberge  ingevaar het, ongelukkig op ‘n tyd wat dit nie die galantste ding vir ‘n vryer was om te doen nie.

Ons het in ‘n stadium twee of drie dae van die Tsitsikama gedoen, maar ek onthou dit ook nie as die lekkerste wandelroete van my lewe nie.

Tog probeer ons Klaradyn groot maak met die natuur, maar dis geen waarborg dat sy ‘n voorliefde vir die stof- en bospaaie van ons land gaan ontwikkel nie.

(Ek weet van kinders wat as tieners nie ‘n hand aan ‘n boek slaan nie, en dit terwyl hul ouers biblioteke met hul kindertyd se kinderboeke op die been kan bring.)

Tog beskaam die hoop nie.

Julie-vakansie was ek baie trots op so drie kilometer wat die kind in die Stormberge afgelê het, en hierdie vakansie op die wildsplaas het ons ook elke dag ‘n rigting ingeslaan, maar nooit meer as so vier kilometer nie.

Sy geniet dit, maar het te min blootstelling en oefening om dit werklik nou al te geniet soos ek sou wou hê sy moet.

Sy geniet die aanvang natuurlik elke keer verskriklik, maar stap glo presies soos Annieka as kind gestap het: sy stap vir tien treë en haak dan vas by die een of ander blom of spoor, klip of nes, veer of bolletjie mis.

Kyk sy op, is ons dertig treë verder en dan moet sy hol om in te haal.

En so is sy in 30 minute doodmoeg gehardloop, in plaas van opgewarm gestap.

Die verdere geneuk is dat sy verveeld raak (iets wat ‘n mens kan verwag van ‘n sesjarige); en dan vertel sy haarself sy is moeg. En as sy haarself dit eers vertel het, dan laat sy ons weet – en dit in ‘n stemtoon wat my siel onmiddellik omkrap.

Maar sodra jy haar aandag weer gestimuleer het met die een of ander iets, bv. ‘n slanggat toegespin deur spinnekoppe en toegewaai met grassies, is sy weer ‘n bondeltjie energie.

Dis dan dat sy my vra watse voël dit daardie is, en om nie my kind se vertroue te verloor nie is ek dadelik gereed met ‘n oortuigend-klinkende antwoord.

So sal ek ‘n wielewaal ‘n laksman noem, ‘n grondskropper as ‘n bosbekruiper aanmeld, of ‘n duidelike saadvreter die een of ander insekvreter noem, maar dit pla my nie, die kind hang aan haar pa se lippe en dis al wat saakmaak.

Dis dan ook op ‘n so ‘n punt dat Annieka se ornitologiese kennis in hoogste rat inklim en sy sal lostrek met iets soos “hoe kan jy daardie laksman ‘n spreeu noem, dis duidelik ‘n suidelike bontlaksman soos ons laas daar by...”

Dan sis ek gemaak ernstig uit die hoek van my mond, “Jy weet jy moenie my so lynreg teëgaan voor ons kind nie.”

Dan lag ons saam en stap verder.

Maar, o, liewe hemel, nie lank nie, of Klaradyn het vir haar ‘n stok opgetel en haar naïwiteit skop in.

Ander dogtertjies haar ouderdom, daar waar ons skool hou, speel Bratz en luister i-pod, kyk verveeld DVD’s of speel rekenaar- en televisiespeletjies, maar nie ons kind nie – op ses is sy steeds mal oor sand (al is dit ‘n grondpad) en begin sy vervaard prentjies teken met haar stok.

Nooit onder ‘n boom in ‘n skadukol nie, maar lynreg onder die blote son.

Dis ook op hierdie punt wat ek lankal wonder of sy my kind is.

Sien, ek hou nie van grond en sand en stof aan my hande of voete nie; Klaradyn skop haar skoene uit die oomblik dat ons uit die doringveld en in die grondpad, stofpad, klipperpad of sandpad is. Ek gril vir my in ‘n ander bloedgroep in, die haartjies teen my rug af staan soos die van ‘n rifrug wat wil aanval, maar sy laat staan haar stok en buk af om na hartelus te teken.

Die stap is nou lankal nie meer vir my lekker nie – ek soek meer skadukolle vir my en Annieka op, as wat ons stap.

En dan is ek mos nie iemand wat matigheid voor oë kan hou nie; is daar ‘n paadjie na links wat reguit soos ‘n kraai se vlieg kamp toe gaan, en daar is ‘n ander een, lynreg daarin teen en regs, dan sleep ek ons regs.

En wie moet die gelag betaal? Arme Mamma, wie anders? Sy word die goeie fee wat my kort voor lank uit die kind se hare, en die kind sonder trane, moet hou.

Hierin is sy natuurlik ‘n meester en ek bewonder haar heimlik.

Dan, om alles te kompliseer, verkies ek boonop ook the road less travelled by, trouens, I prefer to go where there is no road at all.

Bundu Bash kon my doopnaam gewees het.

Toe ek vanoggend op my prikkelbaarste en Klaradyn op haar moegste (d.w.s. verveeldtse) was, was ons ook net mooi op die verste punt denkbaar van die kamp.

So op soorts van ‘n hoogtetjie kon Annieka duidelik die swembad se toring in die verte sien, maar ook duidelik dat sowel die pad na links as die een na regs, ons slegs met ‘n moerse ompad daar uit sal bring.

Dis toe dat sy ‘n wildspaadjie lynreg in daardie rigting opspoor, en toe kom dit van haar af:  kom ons stap hierlangs deur die bos, ons sal daar uitkom.

O, wat ‘n heerlikte:  rooibokke, ‘n herbesoek aan die kameelperde, elande, wildebeeste en blesbokke.

Elke nuwe vonds het ons natuurlik so van koers gekry dat dit slegs deur die genade was dat ons vyf en veertig minute later uiteindelik weer die swembadtoring in die verte opspoor.

Maar dit was lieflik en elke oomblik die moeite werd.

Met die dat die kind nou soos ‘n mens fiets kan ry, sal ek maar vir my en Mamma elkeen ook ‘n fiets aanskaf.

Dan ry ons fiets (om die kind geoefen en fiks te kry [om Ma en Pa so effe fiks te kry]) en teen die einde van die jaar, of vroeg volgende jaar, dan stof ons die rugsakke af en durf ‘n korterige roete aan.

My gedagtes staan Suikerbosrand, buite Heidelberg, se kant toe. Jare gelede was dit lieflik en die afstande lekker naby.

Voor Sussie haar i-pod kry, is dit dan maar eers ‘n waterbotteltjie of steweltjies vir stap.

NS

Hoe gou vlieg die tyd nie. Hierdie was twee jaar gelede. Die fietse het ons gekry. By die Suikerbosrand het ek helaas nog nie uitgekom nie.

Met stomheid geslaan

En dan het hierdie stomheid niks te doen met die feit dat ek nou al ‘n week lank nie kan blog nie. Nee, hierdie is ‘n letterlike stomheid wat deels verband hou met die skubliesroos in ons agterplaas.

En moenie worry nie, ek het tot oomblikke gelede ook nie geweet dis ‘n skubliesroos nie, maar daar staan dit in Kritzinger, Schoonees, Cronje en Eksteen se Groot Woordeboek:  Pride of India — skubliesroos.

Ja, ‘n ellendige uitheemse Pride of India wat, soos met die spreeus waarmee dit ‘n land van herkoms deel, vir my geen plesier inhou nie. Die ding troon bo ons lapa uit en al wat ons ooit van hom te sien kry, is die blare en dooie blomme wat na elke dan en wan se stortbui oor die plaveisel tapyt maak — skoon snotterig van die reën en ‘n mens moet versigtig trap as jy na ‘n kuier onder die lapa die skottelgoed kombuis toe dra.

Vanuit enige van die bure se erwe maak hierdie Indiaan seker ‘n kleurvolle vertoning, maar waar ons ons ook al op die erf bevind, daarin kan ons nie deel nie. Behalwe nou dit wat ons opvee.

Maar sy blomme en blare, lewendig of dood, is nie die minste van my probleme nie.

Ook nie soseer die wortels wat die lapa se kraalmuurtjie ‘n kraak, nee ‘n bars, gegee het wat Van Wyk Louw met sy magiese beiteltjie hom dit nie sou kon nadoen nie. Dis nie vir toeplak en pleister nie, dis afbreek en oorbou se dinge. Nou hou ons Klaradyn net banger om binne ‘n twintig meter radius van die muur te speel, as om in spitsverkeer heen en weer oor Kerkstraat met al sy taxi’s met agter ‘n hopballetjie aan te hardloop.

Nog minder die wortels wat die lamlendige voorafvervaardigde sementmuur tussen die bure se pit bull terriers en ons drie spanjoele, so lendelam het dat die toepak en timmer van beide kante af, al jare lank reeds herinner aan ‘n shack in een of ander informele nedersetting (ook bekend as plakkerskamp) nie.

Ja, jare gelede het iemand die boom, sonder om in ag te neem wat dertig jaar later van die grensmuur gaan oorbly, hopeloos te na aan die grensmuur geplant. En Meneer Frost was reg, good fences do make good neighbours, veral as hulle tot twee verskillende bevolkingsgroepe behoort.

Die geneuk is net, my bure het niks te vrees nie, ons is destyds verwelkom met die tragiese nuus dat hulle honde twee van die vorige huiseienaars se honde morsdood gebyt het.

Die ander ding wat wie ook al destyds gedink het hy doen die nageslag ‘n guns, nie in ag geneem het nie, is nie soseer wat langs die boom staan (die muur) nie, maar dit wat met groot sorg onder die boom neergelê is, selfs nog voor die huis gebou is> Die riool-dreineringspype, mooi al met grenslyn af tot heel onder in die hoek iewers tussen die rododendrons (familie van die olifantsore, verbeel ek my).

Nou wanneer presies hierdie monster uit Bollywood die eerste keer sy wortels deur die rioolpyp gedring het, sal ek nie weet nie. Maar ons was hier nie ‘n jaar nie, toe stoot die water in al wat was- en spoel- en toiletbak is, op.

Kom ons trek maar liewers ‘n sluier oor Hans, toe nog nie ‘n jaar ‘n trotse huiseienaar nie, se eerste poging om loodgieter te speel nie. Ook nie poging nie, pogings, wat amper ‘n week met tientalle ritte Builder’s Warehouse en terug ingesluit het. (Hier van die Donderdag af het ons die huurder in die tuinwoonstel opgeklop as ons die toilet wou gebruik. Nie dat ons eie toilette tot rampgebied verklaar is nie; ek het buite iewers ‘n kanaal oopgekry wat ek nie weer kon toe kry nie en alles het daar, soos ‘n bose sweer, ‘n gesondheidsrisiko geword.

Dierbare Ernie, naas my pa en my broer die enigste man wat ek nie skaam is te sê ek oor jare heen leer lief kry het nie, se hulp is ingeroep en hy vind toe die bron van kwaad vyftien meter af in die tuin reg onder die Pride of India.

Kyk, Ernie is (was) deel van ons huis soos die kraak van die kombuis se sifdeur. Aand een. toe ek en vroulief uiteindelik in die bad kan klim, dis nou nadat ek moes ry om ‘n badprop te koop omdat die vorige eienaars hier weg is met elke denkbare bad-, sink- en wasbakprop onder die son, toe drup daar water vanuit die plafon op Annieka se skouers.

‘n Ongevraagde dak-natmaak-seremonie with a difference. Ek bel die eiendomsagent en sy sit ons Ernie se spoor.

Twee ure later toe trap Ernie toe ‘n gat deur die badkamer se plafon wat hy heel verskonend die volgende dag kom regmaak het. Maar hy het die plafon so mooi ge-patch dat ons hom oor ses jaar heen vir elke instandhoudingstakie, waaraan ek veiligheidshalwe nie my hande wou waag nie, ingeroep het. Boorgat, swembadpomp en pype, geyser, lekkende waterpype (in die dak én die tuin), voordeurklokkies, elektriese hekke, garagedeure, nagligte... noem maar op.

En elke jaar of wat, twee jaar as ons gelukkig is, bel ek Ernie om die skubliesroos se wortels uit die afvoerpyp te kry. En met daai boom se wortels letterlik in die beste denkbare vorm van vier-en-twintig-uur-sewe-dae-‘n week se organiese bemesting en bemisting, was dit elke keer nogal ‘n gedoente.

Hy bou ‘n ysterstaaf van tien of vyftien ysterstawe agtermekaar aanmekaar. En op die voorpunt ‘n lem wat herinner aan ‘n kurktrekker-tipe varkstertjie. (En eintlik ook nie ‘n varkstertjie nie, maar ‘n ander deel van die swyn se anatomie wat ek ter wille van die vrouelesers liefs verswyg.)

En nie te lank nie, dan vloei die water vinniger as oor die Victoriawaterval in hoogste reënseisoen.

Maar, soos ek sê, Ernie wás deel van ons huis soos die kraak van die sifdeur. Want hy slaan toe daar ‘n kontrak by een of ander boukontrakteur los wat hy so deeglik doen dat die man hom ‘n permanente aanbieding maak wat hy nie kon weier nie.

En hy verkoop sy instandhoudingsbesigheid aan die grootste paloekas in die suidelike en noordelike halfrond saam.

Toe nou ook daardie paloekas wat antwoord toe ek verlede week Ernie se nommer op my selfoon skakel, en symste paloekas wat ‘n ruk later hier opdaag in ‘n stukkend gestampte sedanmotor. (Verbeel jou, hulle is loodgieters dan daag hulle hier op in ‘n sedan!)

Ek sien hulle in en gaan trek geld by die kafee om die hoek.

En toe ek terugkom toe was hulle al hul hande en staan bakhand vir R180-00. Baie trots laat val die een analfabeet dat hulle die verstopping deurgedruk het tot anderkant die Magaliesberg.

Dit blyk toe nou, nie ‘n week later nie, letterlik presies te wees wat hulle gedoen het: hulle het die toiletpapier en wat daarmee saamgaan, bloot tussen die wortels deurgepomp tot anderkant die wortels. (Tien teen een nog met een van hierdie swart rubberpompe-aan-‘n-stok wat ek ook het en kon gedoen het.)

Hulle het bloot letterlik kak aangejaag. Presies dit, en niks meer nie.

Nie ‘n week later nie, toe stoot die water, sonder om in grafiese detail in te gaan, weer op.

My vingers hol deur die Geel Bladsye op soek na ‘n nommer in ons omgewing.

Die WA waarmee die man hier stop moes my gewaarsku het. Die verfwerk daarop is ‘n kunswerk en herken dadelik die maatskappy — ek het daardie waens al baie op die pad gesien. (En elke keer gedink daardie maatskappy is seker op die Johannesburgse effektebeurs genoteer, so fancy is hul vloot maatskappymotors.)

As taalonderwyser staar ek my toe blind teen die spelfoute in nood loodgieters dienste en registreer nie die nood nie.

Ook eers later dat ek besef die vriendelike dame het presies ‘n minuut na vyf , na werksure, gebel en gevra of sy die man maar kan stuur.

Ek vra toe die man, hier teen die einde, of hulle hoog op in die straat net hier bo ons is, of laag af. Hy kyk my eers vreemd aan en toe laat val hy dat hulle maatskappy (ek verwys eerder daarna as ‘n praktyk)  al vir jare nie meer daar is nie, en hy noem ‘n woonbuurt nader aan die Pick & Pay in Brits, as die een in Kwaggasrand — en dit terwyl ons in die Moot se heel Oostekant bly.

Toe is ons ook nou net mooi in die kombuis waar hy sy pampiere begin skryf.

Ek lees iets van R300-00 en dink my goeie alla ma kierriekat (of iets in oortreffende en intensiewe dier voege) die man het hier opgedaag, manalleen, en vyf en veertig minute lank van my tuinier se dienste gebruik gemaak, nou staan en charge hy my R300-00.

Maar ek trek Annieka se beursie nader, sy het gesê sy het kontant aan haar. Tussen ons twee se beursies sal ons seker R300-00 kan uitkraam (nie dat -kraam die werkwoord was wat onder omstandighede op daardie oomblik deur my gedagtes geflits het nie.)

Toe sien ek die man is nog nie klaar geskryf nie. En ek dink hy dui die BTW aan wat by die bedrag ingesluit is.

En steeds is dit het einde niet.

En nogmaals niet.

En nog ‘n maal.

Op die ou einde is dit ‘n som, ‘n hoofrekenesom waarvoor die selfoon se sakrekenaar ingeroep word, en dan nog ‘n optelsom sonder enige aftrekkings of minusse daarby, wat oor nie minder nie as vyf lyntjies strek.

In die halfdonker is al wat ek kan uitmaak R850-00.

Maar ek was verkeerd, dis R855-00. Dit vind ek eers uit by die motorhawe om die hoek waar ek moes gaan geld trek het. Ek is egter so gou by die huis uit en weg, dis nou voor die man se uurglas nog ‘n vyf of tien minute leegloop en hy sy somme oor moet doen, dat ek nie die laaste R5-00 kon registreer nie.

Dis eers nou, presies ses paragrawe gelde, dat ek genoeg moed bymekaar kon skraap om die pampiertjie weer op te spoor waar die man dit in my afwesigheid op die kombuistafel gelaat het.

En noudat ek tot verhaal begin kom, sien ek dit moes meer as 45 minute gewees het wat hy my tuinier sonder vergoeding gebruik het. Dis R450-00 vir die eerste uur en uitroepkoste, en dan ‘n verdere R300-00 vir ‘n volgende uur of gedeelte van ‘n uur. En dan die BTW van 105-00 wat ons op R855-00 te staan bring.

En hulle leuse, sien ek nou, is The bitterness op poor quality remains longer than the joy of al low price.

Ek lees darem ook, in dieselfde rooi gedruk Vakmanskap gewaarborg hoewel die mannetjie in sy eie handskrif bygevoeg het Geen waarborg word gebonde aan enige drein.

Dis beslis om meer redes as net dit wat hulle aan my taal doen dat ek hulle nie weer gaan gebruik nie.

Maar dan is ‘n mens ook nooit te oud om te leer nie. Ek het byvoorbeeld nooit geweet dat die ou Afrikaanse uitdrukking om jou geld deur jou gat te trek nie noodwendig net ‘n idiomatiese strekking hoef te hê nie, maar ook doodletterlik, aan eie bas gevoel, in ons alledaagse taalgebruik kan neerslag vind nie.

Wat moet ek alles koop om ‘n boom te sloop? En hoe lank gaan dit my vat?

Of beter nog, wat is die going rate vir volgroeide skubliesrose as hulle hom iewers in Silver Lakes of omliggende gholflandgoed verplant?

Aan die ander kant, die man het genoem hierdie varkstertgedoente en al sy verlengstukke is nogal duur, om en by die R2000-00 rand. En hy het in die gesels die groothandelaar genoem waar hulle dit aankoop.

Oor twee seisoene van nou af kan ek gelykbreek. En daarna score ek al die pad.

Decisions, decisions, decisions...

Venningpark se laning