Met stomheid geslaan

En dan het hierdie stomheid niks te doen met die feit dat ek nou al ‘n week lank nie kan blog nie. Nee, hierdie is ‘n letterlike stomheid wat deels verband hou met die skubliesroos in ons agterplaas.

En moenie worry nie, ek het tot oomblikke gelede ook nie geweet dis ‘n skubliesroos nie, maar daar staan dit in Kritzinger, Schoonees, Cronje en Eksteen se Groot Woordeboek:  Pride of India — skubliesroos.

Ja, ‘n ellendige uitheemse Pride of India wat, soos met die spreeus waarmee dit ‘n land van herkoms deel, vir my geen plesier inhou nie. Die ding troon bo ons lapa uit en al wat ons ooit van hom te sien kry, is die blare en dooie blomme wat na elke dan en wan se stortbui oor die plaveisel tapyt maak — skoon snotterig van die reën en ‘n mens moet versigtig trap as jy na ‘n kuier onder die lapa die skottelgoed kombuis toe dra.

Vanuit enige van die bure se erwe maak hierdie Indiaan seker ‘n kleurvolle vertoning, maar waar ons ons ook al op die erf bevind, daarin kan ons nie deel nie. Behalwe nou dit wat ons opvee.

Maar sy blomme en blare, lewendig of dood, is nie die minste van my probleme nie.

Ook nie soseer die wortels wat die lapa se kraalmuurtjie ‘n kraak, nee ‘n bars, gegee het wat Van Wyk Louw met sy magiese beiteltjie hom dit nie sou kon nadoen nie. Dis nie vir toeplak en pleister nie, dis afbreek en oorbou se dinge. Nou hou ons Klaradyn net banger om binne ‘n twintig meter radius van die muur te speel, as om in spitsverkeer heen en weer oor Kerkstraat met al sy taxi’s met agter ‘n hopballetjie aan te hardloop.

Nog minder die wortels wat die lamlendige voorafvervaardigde sementmuur tussen die bure se pit bull terriers en ons drie spanjoele, so lendelam het dat die toepak en timmer van beide kante af, al jare lank reeds herinner aan ‘n shack in een of ander informele nedersetting (ook bekend as plakkerskamp) nie.

Ja, jare gelede het iemand die boom, sonder om in ag te neem wat dertig jaar later van die grensmuur gaan oorbly, hopeloos te na aan die grensmuur geplant. En Meneer Frost was reg, good fences do make good neighbours, veral as hulle tot twee verskillende bevolkingsgroepe behoort.

Die geneuk is net, my bure het niks te vrees nie, ons is destyds verwelkom met die tragiese nuus dat hulle honde twee van die vorige huiseienaars se honde morsdood gebyt het.

Die ander ding wat wie ook al destyds gedink het hy doen die nageslag ‘n guns, nie in ag geneem het nie, is nie soseer wat langs die boom staan (die muur) nie, maar dit wat met groot sorg onder die boom neergelê is, selfs nog voor die huis gebou is> Die riool-dreineringspype, mooi al met grenslyn af tot heel onder in die hoek iewers tussen die rododendrons (familie van die olifantsore, verbeel ek my).

Nou wanneer presies hierdie monster uit Bollywood die eerste keer sy wortels deur die rioolpyp gedring het, sal ek nie weet nie. Maar ons was hier nie ‘n jaar nie, toe stoot die water in al wat was- en spoel- en toiletbak is, op.

Kom ons trek maar liewers ‘n sluier oor Hans, toe nog nie ‘n jaar ‘n trotse huiseienaar nie, se eerste poging om loodgieter te speel nie. Ook nie poging nie, pogings, wat amper ‘n week met tientalle ritte Builder’s Warehouse en terug ingesluit het. (Hier van die Donderdag af het ons die huurder in die tuinwoonstel opgeklop as ons die toilet wou gebruik. Nie dat ons eie toilette tot rampgebied verklaar is nie; ek het buite iewers ‘n kanaal oopgekry wat ek nie weer kon toe kry nie en alles het daar, soos ‘n bose sweer, ‘n gesondheidsrisiko geword.

Dierbare Ernie, naas my pa en my broer die enigste man wat ek nie skaam is te sê ek oor jare heen leer lief kry het nie, se hulp is ingeroep en hy vind toe die bron van kwaad vyftien meter af in die tuin reg onder die Pride of India.

Kyk, Ernie is (was) deel van ons huis soos die kraak van die kombuis se sifdeur. Aand een. toe ek en vroulief uiteindelik in die bad kan klim, dis nou nadat ek moes ry om ‘n badprop te koop omdat die vorige eienaars hier weg is met elke denkbare bad-, sink- en wasbakprop onder die son, toe drup daar water vanuit die plafon op Annieka se skouers.

‘n Ongevraagde dak-natmaak-seremonie with a difference. Ek bel die eiendomsagent en sy sit ons Ernie se spoor.

Twee ure later toe trap Ernie toe ‘n gat deur die badkamer se plafon wat hy heel verskonend die volgende dag kom regmaak het. Maar hy het die plafon so mooi ge-patch dat ons hom oor ses jaar heen vir elke instandhoudingstakie, waaraan ek veiligheidshalwe nie my hande wou waag nie, ingeroep het. Boorgat, swembadpomp en pype, geyser, lekkende waterpype (in die dak én die tuin), voordeurklokkies, elektriese hekke, garagedeure, nagligte... noem maar op.

En elke jaar of wat, twee jaar as ons gelukkig is, bel ek Ernie om die skubliesroos se wortels uit die afvoerpyp te kry. En met daai boom se wortels letterlik in die beste denkbare vorm van vier-en-twintig-uur-sewe-dae-‘n week se organiese bemesting en bemisting, was dit elke keer nogal ‘n gedoente.

Hy bou ‘n ysterstaaf van tien of vyftien ysterstawe agtermekaar aanmekaar. En op die voorpunt ‘n lem wat herinner aan ‘n kurktrekker-tipe varkstertjie. (En eintlik ook nie ‘n varkstertjie nie, maar ‘n ander deel van die swyn se anatomie wat ek ter wille van die vrouelesers liefs verswyg.)

En nie te lank nie, dan vloei die water vinniger as oor die Victoriawaterval in hoogste reënseisoen.

Maar, soos ek sê, Ernie wás deel van ons huis soos die kraak van die sifdeur. Want hy slaan toe daar ‘n kontrak by een of ander boukontrakteur los wat hy so deeglik doen dat die man hom ‘n permanente aanbieding maak wat hy nie kon weier nie.

En hy verkoop sy instandhoudingsbesigheid aan die grootste paloekas in die suidelike en noordelike halfrond saam.

Toe nou ook daardie paloekas wat antwoord toe ek verlede week Ernie se nommer op my selfoon skakel, en symste paloekas wat ‘n ruk later hier opdaag in ‘n stukkend gestampte sedanmotor. (Verbeel jou, hulle is loodgieters dan daag hulle hier op in ‘n sedan!)

Ek sien hulle in en gaan trek geld by die kafee om die hoek.

En toe ek terugkom toe was hulle al hul hande en staan bakhand vir R180-00. Baie trots laat val die een analfabeet dat hulle die verstopping deurgedruk het tot anderkant die Magaliesberg.

Dit blyk toe nou, nie ‘n week later nie, letterlik presies te wees wat hulle gedoen het: hulle het die toiletpapier en wat daarmee saamgaan, bloot tussen die wortels deurgepomp tot anderkant die wortels. (Tien teen een nog met een van hierdie swart rubberpompe-aan-‘n-stok wat ek ook het en kon gedoen het.)

Hulle het bloot letterlik kak aangejaag. Presies dit, en niks meer nie.

Nie ‘n week later nie, toe stoot die water, sonder om in grafiese detail in te gaan, weer op.

My vingers hol deur die Geel Bladsye op soek na ‘n nommer in ons omgewing.

Die WA waarmee die man hier stop moes my gewaarsku het. Die verfwerk daarop is ‘n kunswerk en herken dadelik die maatskappy — ek het daardie waens al baie op die pad gesien. (En elke keer gedink daardie maatskappy is seker op die Johannesburgse effektebeurs genoteer, so fancy is hul vloot maatskappymotors.)

As taalonderwyser staar ek my toe blind teen die spelfoute in nood loodgieters dienste en registreer nie die nood nie.

Ook eers later dat ek besef die vriendelike dame het presies ‘n minuut na vyf , na werksure, gebel en gevra of sy die man maar kan stuur.

Ek vra toe die man, hier teen die einde, of hulle hoog op in die straat net hier bo ons is, of laag af. Hy kyk my eers vreemd aan en toe laat val hy dat hulle maatskappy (ek verwys eerder daarna as ‘n praktyk)  al vir jare nie meer daar is nie, en hy noem ‘n woonbuurt nader aan die Pick & Pay in Brits, as die een in Kwaggasrand — en dit terwyl ons in die Moot se heel Oostekant bly.

Toe is ons ook nou net mooi in die kombuis waar hy sy pampiere begin skryf.

Ek lees iets van R300-00 en dink my goeie alla ma kierriekat (of iets in oortreffende en intensiewe dier voege) die man het hier opgedaag, manalleen, en vyf en veertig minute lank van my tuinier se dienste gebruik gemaak, nou staan en charge hy my R300-00.

Maar ek trek Annieka se beursie nader, sy het gesê sy het kontant aan haar. Tussen ons twee se beursies sal ons seker R300-00 kan uitkraam (nie dat -kraam die werkwoord was wat onder omstandighede op daardie oomblik deur my gedagtes geflits het nie.)

Toe sien ek die man is nog nie klaar geskryf nie. En ek dink hy dui die BTW aan wat by die bedrag ingesluit is.

En steeds is dit het einde niet.

En nogmaals niet.

En nog ‘n maal.

Op die ou einde is dit ‘n som, ‘n hoofrekenesom waarvoor die selfoon se sakrekenaar ingeroep word, en dan nog ‘n optelsom sonder enige aftrekkings of minusse daarby, wat oor nie minder nie as vyf lyntjies strek.

In die halfdonker is al wat ek kan uitmaak R850-00.

Maar ek was verkeerd, dis R855-00. Dit vind ek eers uit by die motorhawe om die hoek waar ek moes gaan geld trek het. Ek is egter so gou by die huis uit en weg, dis nou voor die man se uurglas nog ‘n vyf of tien minute leegloop en hy sy somme oor moet doen, dat ek nie die laaste R5-00 kon registreer nie.

Dis eers nou, presies ses paragrawe gelde, dat ek genoeg moed bymekaar kon skraap om die pampiertjie weer op te spoor waar die man dit in my afwesigheid op die kombuistafel gelaat het.

En noudat ek tot verhaal begin kom, sien ek dit moes meer as 45 minute gewees het wat hy my tuinier sonder vergoeding gebruik het. Dis R450-00 vir die eerste uur en uitroepkoste, en dan ‘n verdere R300-00 vir ‘n volgende uur of gedeelte van ‘n uur. En dan die BTW van 105-00 wat ons op R855-00 te staan bring.

En hulle leuse, sien ek nou, is The bitterness op poor quality remains longer than the joy of al low price.

Ek lees darem ook, in dieselfde rooi gedruk Vakmanskap gewaarborg hoewel die mannetjie in sy eie handskrif bygevoeg het Geen waarborg word gebonde aan enige drein.

Dis beslis om meer redes as net dit wat hulle aan my taal doen dat ek hulle nie weer gaan gebruik nie.

Maar dan is ‘n mens ook nooit te oud om te leer nie. Ek het byvoorbeeld nooit geweet dat die ou Afrikaanse uitdrukking om jou geld deur jou gat te trek nie noodwendig net ‘n idiomatiese strekking hoef te hê nie, maar ook doodletterlik, aan eie bas gevoel, in ons alledaagse taalgebruik kan neerslag vind nie.

Wat moet ek alles koop om ‘n boom te sloop? En hoe lank gaan dit my vat?

Of beter nog, wat is die going rate vir volgroeide skubliesrose as hulle hom iewers in Silver Lakes of omliggende gholflandgoed verplant?

Aan die ander kant, die man het genoem hierdie varkstertgedoente en al sy verlengstukke is nogal duur, om en by die R2000-00 rand. En hy het in die gesels die groothandelaar genoem waar hulle dit aankoop.

Oor twee seisoene van nou af kan ek gelykbreek. En daarna score ek al die pad.

Decisions, decisions, decisions...

Venningpark se laning

Met ‘n lied op my lippe en in my hart

Vanmiddag is dit Ouma van Wyk se liedjie wat al die pad van die skool, tot daar waar ek foto’s vir die skool se jaarblad moet gaan optel, met my saamry. Ook nie net in my hart en gemoed nie, maar hard en luid op my lippe – met soveel oorgawe en passie dat ‘n vaal en saai motoris twee keer kyk by die robot op die hoeke van Duncanstraat en Lynnwoodweg.

Naas Springbokradio-stories in die middae as ek daar kuier, is daar net twee sterk kleintyd-herinneringe wat sy self gereeld lewendig gehou het tot ek al vier jaar op universiteit was:

Jan Verslae sit op die wa

hy sien die een die ander dra:

twee koppe, ses bene en ‘n stert.

En dan is dit ‘n roofvoël wat met ‘n skilpad in sy bek oor die wa vlieg waar Jan Verslae uitgestrek lê.

Die ander is ‘n liedjie waarmee sy my groot gemaak het, die een wat my vanmiddag in die motor vergesel het.

Ek het, jare na haar dood, ekself ook gevestig en al man, by musiekjuffrouens of musiekerige mense navraag gedoen, maar nie een het dit ooit geken nie.

Toe spoor ek dit vyf jaar gelede weer op in die Kleuterverseboek wat Klaradyn se ander oumagrootjie rondom haar geboorte vir haar gegee het. Miskien lui die woorde ‘n klokkie:

Ek en my vroutjie bly stoksielalleen

in ‘n vaal ou pondokkie wat lek as dit reën.

Vra die mense waarom dek ek hom nie,

dan sê ek as die sonskyn dan lek hy mos nie.

En ai, daar is so baie met wie ek sou kon identifiseer: Saul Barnard, Bart Nel, Hendrik McDonald, selfs Ampie for that matter.

Maar nou is daar net een karakter in die ganske Afrikaanse literêre skat wat Hans Moolman soos ‘n handskoen pas, of hy nou wil identifiseer of nie, en dit die boerestem aan die woord in hierdie ou volksliedjie, wat nie eers ‘n grootse digter of skrywer het wat kan pa staan vir die karakter nie, maar letterlik in die volksmond gestalte gekry het.

Ook niks met die stoksielalleen dat dit te doen het nie. Ook nie die pondokkie nie – my huis is my paleis. En ja, die dak lek as die geyser se pype deurroes, daar is ‘n dakbalk wat al lank stukkend is, ‘n elektroniese hek wat al maande nie werk nie en buitemure wat bly sal wees oor ‘n spoegseltjie verf. Maar ook rondom die pondokkie wat lek as dit reën is dit nie waarom dit gaan, as ek die liedjie, soos vanmiddag al die pad, sing en my dierbare vrou so jammer kry nie.

Dis daai “Vra die mense waarom dek ek hom nie, dan sê ek as die sonskyn dan lek hy mos nie” waarom dit gaan.

Die motto wat ek jare gelede vir myself uitgesoek het, het ek by Afrikaans se sonkind, Uys Krige, opgespoor:

Na die bron van alles: die son.

Één beurende drang;

Één goue verlang.

En sou iemand my ooit vra wat Hans Moolman beweeg, is dit al vir jare bloot net dit:  Na die bron van alles: die son. Één beurende drang; Één goue verlang.

Net jammer hierdie gevleuelde woorde pas my nie soos ‘n handskoen nie. Dit pas, dis my leuse, my opstaan en gaan slaap, maar dit pas nie soos ‘n handskoen nie.

Die handskoen wat my omvou is daai sleg Afrikaner wat antwoord, vra die mense waarom dek hy nie sy huis nie:  As die sonskyn dan lek my huis mos nie.

Nie dat ek hom ‘n sleg Afrikaner sal noem nie, nooit. Eerder ‘n laid back bliksem, iemand wat die bome en die bos raaksien, maar nie die blare en takke nie. Iemand wat hom nie laat dikteer deur die reënweer nie, maar dankseggend gerig word deur die mooiweer.

Min mense wat ‘n gat in die dak wat lek as dit reën so ‘n blinde oog kan gooi soos Hans Moolman. Ek sien dit nie raak nie, dit versteur nie my ekwilibrium nie, en registreer ek dit per toeval, wel, dan leef ek dit bloot dood, dis nie ‘n faktor nie.

Alles goed en wel vir Hans Moolman. Maar nie om met hom getroud te wees nie. En vir elke vlegsel wat ek het om te bind van die hare wat ek op my tande moet hê om met Annieka huis te hou, kan sy twee vlegsels, en ‘n bolla op die koop toe, knoop met al die hare wat haar gebit oor moet beskik.

Ons bly nou ses of sewe jaar in die huis. Seker al tien jaar of meer wat die hoofslaapkamer se badkamer verf kort, wat die stort ‘n nuwe stortdeur kort.

Verlede Desember vervang ek die dakwaaier-kamerlig-kombinasie in die hoofslaapkamer. Vir 10 maande sit ek nie gloeilampe in nie (as die son skyn het ons mos nie lig nodig nie, en as ons lig nodig het is daar mos die bedlampies).

Ons het darem nou al verlede week vier gloeilampe gekry. Maar dis net oor ek vir die tweede keer ‘n swart broek vir blou aangesien het en very strangely colour coded by die skool aangekom het. Die tweede keer was daar toevallig ook ‘n onpaar kouse by betrokke. En miskien is dit wat die deurslag gegee het. Ek weet nie.

Brandewyn ken nie brieke nie, het ‘n liewe kollega en vriendin altyd gespot. So het my motor oor die jare heen ‘n paar brandewyn-merke opgedoen (by wyse van spreke). Nou hierdie skrapies en duikies kry my nie onder nie, dit staan nie in die pad van die kar om my van punt A tot by punt B te kry nie, so vir wat moet ek neuk om te klop en te timmer aan die bakwerk — dit pla g’n iemand nie.

Dit ongelukkig ook presies wat ‘n kar is:  ‘n ding om my van punt A na punt B te kry. Niks meer nie. En solank hy dit doen is ek tevrede.

Ongelukkig ry ek daarom ook ‘n kar tot hy nie gebore daartoe in staat is om my punt B te kry nie.

Tot dan moet die reën hom ook skoon reën.

En hoekom moet ek nou die kampeerstoele wat ons verlede maand moes aanry na ‘n skoolfunksie uit die kattebak haal? Oor twee maande is daar ‘n braai iewers en dan moet ek weer stoele inlaai. En is die stoele in die kar as ons gaan kampeer, dan is dit ook nou net so goed ek het dit nie uitgehaal nie, want dan moes ek dit weer aangedra het.

En so kan ek aangaan, my klas, my kas, my motorhuis, Klaradyn se piksplinternuwe dakwaaier waarby ek toe nie verlede jaar uitgekom toe ek ons kamer s’n ingesit het nie en ek sien Annieka hom deur die loop van die jaar motorhuis toe verban het (maar nou is ek bly want vandat haar speelkamer nou my studeerkamer geword het, en anders om, dink ek eerder die studeerkamer het ‘n waaier nodig)

En hoe moet oorle’ Jan Verslae nou die wonders van die skepping om hom bewonder en na waarde ag as dit nie agteroor uitgestrek op sy rug, op ‘n bondel strooi, op ‘n wa is nie?

Maar ek het niks om te sê of by te voeg wat nie reeds opgesluit is in die volksmond van weleer nie:

Ek en my vroutjie bly stoksielalleen

in ‘n vaal ou pondokkie wat lek as dit reën.

Vra die mense waarom dek ek hom nie,

dan sê ek as die sonskyn dan lek hy mos nie.

Skuif tog net daar die emmer in en onder waar dit so drup-drup op die mat en maak jouself tuis.

Hoe lyk dit met ‘n lekseltjie koffie?

Moolman voer ek die van. En jy?