Die man met die bril en die koerant en die vrou met die baie bont rok

(Klaradyn het verlede week haar tweede uitstappie van die aard gehad - ek het daarvan vertel op PMK. Hierdie was verlede jaar. Ek sal nie kan noem dat ek of Annieka die uistappie enigsins beter of meer volwasse hanteer het nie.)

Bykans alles wat ek van graad 1 (1970 aan Laerskool Generaal Alberts op Alberton) onthou, verbeel ek my het ek al met verloop van tyd en talle inskrywings hier genoem:

Juffrou Scholtz was 16 jaar voor sy my graad 1 onderwysers geword het, ook my broer se onderwyseres.

Masels het my twee weke laat vir Graad 1 gehad en toe moes ek op my dag 1 saam met klasmaatjies op koorbankies gaan staan en maak of die liedjie ken wat ons vir die res van die skool sing.

Ek het vir ‘n kwartaal lank, lui die klok smiddaes om die einde van die skooldag aan te kondig, my wang very politely teen juffrou se wang geskuur, voor ek agter gekom het die gedagte is dat ek haar ‘n piksoentjie op die wang moet gee.

My werkboek het ‘n kalenderprentjie van ‘n kameel karavaan deur die woestyn op die voorkant geplak gehad.

As juffrou ‘n nuwe balpuntpen (want inkpenne is my gespaar) moes uitdeel, het sy die punt met ‘n vuurhoutjie se vlam warm gemaak. (Ek het sedertdien in my leeftyd al ontelbaar baie penne wat nie wil skryf nie finaal met die een of ander vlam afgeskryf, maar dit keer my nie om elke keer weer te probeer nie.)

Ek het “papier” een keer by herhaling “pampier” geskryf. Juffrou het my by herhaling ‘n “paMMMMMpoen” genoem, maar ek het eers teen die vierde of vyfde keer wat sy my teruggestuur het, gesnap.

Ek het nog nooit vertel dat daar ‘n Anne Curtain, wat ons Antjie Gordyn genoem het, in die klas was nie. Maar dan is daar, behalwe vir die feit dat ons ‘n Anne Curtain, wat ons Antjie Gordyn genoem het, in die klas had, niks meer te vertel nie.

Ook nie van ons eerste uitstappie Johannesburg dieretuin toe nie.

Nie dat ek daarvan veel onthou nie.

Dit sou my eerste van vele uitstappies met ‘n bus gewees het. Maar die busrit wat ek onthou dateer uit standerd een by tannie Marthie van Rooyen. Op pad uit het ‘n bobbejaan by die enigste oop venster ingespring en oor ons koppe heen koers gekies na agter. Die meisie van die huis reg oorkant die skool het haarself letterlik bedinges, soos in ‘n nommer twee. En die pad, op ‘n warm middag, in ‘n vol bus, tussen Krugersdorp se wildtuin en Alberton is ‘n lang een.

By die dieretuin sou die een of ander kind beslis ‘n pet of roomys of lollipop of iets in die een of ander hok laat val het, en miskien gehuil het, terwyl die ander gelag het. Maar ek onthou dit nie. Ook nie die bye wat in ‘n stadium ‘n oorlas van hulself by die koeldrankblikkies gemaak het nie. (Dit was die dae toe blikkieskoeldrank Groovy genoem is, met sulke dansende seventies figure en letterwerk al om die blikkie.)

Elke keer, die laaste vyf jaar wat ons met Klaradyn Pretoria dieretuin toe gaan, en ons steek die rivierjie oor, dan kry ek ‘n terugflits van ons spul graad-eentjie-parrabeentjies daardie skoologgend in 1970. (En ek sal nog eendag teruggaan Johannesburg toe en soek tot ek die plek vind waaraan die omgewing, die oomblik wat ek in Pretoria oor die brug stap, my so duidelik aan laat herinner.

Maar, met die uitsondering van slegs een enkele ding omtrent hierdie eerste uitstappie, onthou ek eintlik niks. En daardie een ding wat ek so duidelik soos daglig, soos ‘n paal bo water staan dit uit, onthou, is die feit dat my ma, toe nog ‘n twee en veertig jarige jong Judy Moolman, een van die mammas was wat ingewillig om die juffrouens te vergesel en te help om orde te handhaaf.

Ek weet dit was vir my spesiaal en dit het my goed laat voel, die feit dat sy daar is. Op ‘n afstand natuurlik want saam met ons klas eendjies-eendjies stappend in ‘n ry, het sy nie gewaggel nie. Sy het dit voor die tyd duidelik gemaak dat ek nie ‘n oorlas van myself moet maak nie, sy gaan saam om die juffrouens te help en nie om my op te pas nie. O, en ek het maar al te goed geweet om aan geen rokspant te gaan staan en torring nie, en ‘n baie veilige afstand gehou. Maar tog was dit spesiaal net om te weet sy het haar oggend opgeoffer om saam met ons te kom.

Ag, hemel, en nou gaan Klaradyn more op haar eerste rerige-êrige-keriek-stieks-stêrige uitstappie na ‘n kinderplaas iewers in Centurion-omgewing.

En daar het nie eers ‘n brief gekom om te vra of daar nie dalk ouers is wat die personeel wil vergesel nie!

Ek het so daarna uitgesien om dieselfde vir my kind en haar juffrouens te doen wat my ma destyds vir my en my juffrouens gedoen het! My ma het nie ‘n oorlas van haarself gemaak nie. En ek sou ook nie!

Hulle kan bly wees ek laat my kind gaan. En ek hoop nie ek is teen moremiddag spyt nie.

Hier voor die aanvang van die sokkerwêreldbekerbyeenkoms is Suid-Afrika hoeka die Germiston-stasie, nee, die Heathrow-lughawe, van international human trafficking. En nou foeter hulle onbewaak deur ‘n legioen ouers met ons kinders uit na die een of ander plaas toe.

More lê soos ‘n berg voor my, en my vrou. Selfs ‘n groter berg as die een om my ma se hare gedoen en aangetrek te kry voor Donderdag se begrafnis. As more net eers verby is, het ek krag om ‘n staatsbegrafnis, die toestand van ons huidige staatsdiens ten spyt, man alleen te organiseer.

En praat Klaradyn ons vanaand in haar slaap wakker, sal dit net een van twee sinnetjies, wat sy al van Vrydag af aan oefen kan wees wat oor haar lippe kom:  “Bly in die groep” en “Sorg dat jy altyd jou juffrou kan sien.” Dis by haar ingedril soos my eie magsnommer destyds: 13988212.

En moenie eers probeer om my gerus te stel met die woorde “dit sal goed gaan nie.” Dis geen uitgemaakte saak dat dit noodwendig goed sal gaan nie. Allermins nie met die paaie wat lyk soos dit lyk nie.

Ek wonder watter van watter busmaatskappy het hulle gehuur. Wie of wat deesdae in die bedenklikste toestand is, die bus of die busbestuurder, is en bly immer onseker.

Miskien moet ek tussen die kouse na ‘n ou selfoon gaan soek.

Die skool hoef mos ook nie te weet die begrafnis is eers Donderdag, as die skole klaar gesluit het, nie. Wat hulle betref kan dit mos more wees. En dan kan ek en Annieka saamgaan. So op ‘n afstand. Die juffrou hoef nie eers te weet nie. Ek sit ‘n sonbril op en kruip agter ‘n koerant weg. Vir Annieka trek ons aan soos ‘n toeris uit Uruguay.

Love is in the air

(ook al 3 jaar gelede)

Klaradyn se een óúpa (Oupa Jack) het vanjaar 90 geword. Ouma Kapie, haar oumagróótjie word oor twee weke 90. Haar een oom en tannie (aan haar pa se kant) is so oud soos haar ouma en oupa (aan haar ma se kant) . En dan is haar een niggie so oud soos haar ma. Sy het ook ‘n nefie en ‘n oom wat ewe oud is.

Maar ‘n konsep van tyd, wat nog te sê ouderdom, is mos nou nog nie deel van ‘n vierjarige se verwysingsraamwerk nie.

Ons tel wel die slapies af na eerskomende Donderdag, want Vrydagoggend vlieg ons af Kaap toe vir Ouma Kapie se birthday bash. Wat Klaradyn betref, is dit haar eerste vliegtuigrit. (Die eintlike eerste vlieg, ook Kaap toe, ken sy net vanaf doopfoto’s, so dit tel nie).

Maar dan het ma en pa ‘n dik geskiedenis van afvlieg Kaap toe:

Met haar doop was die vlug af, met drie ure vertraag.

Enige vorm van medikasie vir die pyn in die ore van ‘n drie maande baba, lankal uitgewerk teen die tyd dat ons die vliegtuig en skommelings in die hoogtes bo seespieël tref.

Maar ons kla nie, ‘n vriendin se tweejarige het presies die teenoorgestelde reageer op sy kalmeerstropie, op pad Rusland toe van alle plekke. En daar sit die ma vir ure, letterlik úúúúre,  met ‘n kind wat op en af in die vliegtuiggange hardloop terwyl die res probeer slaap. Pappa wag in die vreemde en kan nie help nie.

Met Ouma Kapie se tagtigste verjaarsdag, tien jaar gelede, was die vlug so vertraag dat die hele gesin moes terug huis toe en die volgende dag eers weer aanmeld.

Verlede jaar, weens klakkelose oorbespreking, het ek via Kimberley aan die voet van ou Tafelberg gaan neerstryk.

Dog, ‘n gans ander Kimberley/Kaapstad-vliegtuigherinnering wat my nou agter die sleutelbord het:

Hoeveel paartjies is daar wat te koop kan loop met die feit dat hulle die groot gat van Kimberley uitgekies het, om by verloof te raak? (Ek sien die outjies daar praat van die “oop myn”, maar vir my sal dit altyd “Kimberley se groot gat” wees.)

Nee, die Moolmans was dit ook nie beskore nie.

Trouens en inteendeel.

Ons het verloof moes raak bokant daardie groot gat. Honderde meters in die lug bokant Kimberley se gat.

En nee, ek verwys nie na ‘n eksotiese lugballonvaart nie:  In ‘n vliegtuig, drie ure agter skedule opgestyg by Jan Smuts/Oliver Tambo/Johannesburg Internasionaal.

My broer, Jac, word vyftig en ek en Annieka vlieg af vir die geleentheid. ‘n Reuse familiesaamtrek, die ou mense, Judy en Jack, is ook daar.

Waarom nie romanties wees en op Tafelberg die ring oorhandig nie – die juwelier het immers nou klaar met ons bestelling en waarom uitstel ter 'n gelegener tyd, meer geleë kan ons nie kry nie.

In Kampsbaai staan Jac-hulle reg. ‘n Piekniekmandjie, koue sjampanje, kristal en alles en nog wat om ‘n lieflike uur op die berg mee af te rond. Is die verkeer nie te sleg nie, sien ons nog die son van daarbo sak, voor ons met die karretjie se laaste rit weer af na waar die res van die mense by Jac-hulle op die patio wag:  Kampsbaai na onder, Leeukop net regs, hope eetgoed en sjampanje; ‘n swaard wat in Simon van der Stel se tyd al diens gelewer het, gereed om die sjampanjebottels van hul proppe, nekke en bekke te verlos.

En daar, hoe dan nou anders, is ons vlug vertraag. Eers twee ure. Toe drie.

Ek sit een en een bymekaar:  met ‘n kabelkar sal ons Tafelberg nie haal nie, ons gaan trouens lank na die laaste aftog vir die dag eers daar aankom.

En Hans is in die onderwys, geen sprake daarom van ‘n helikopter (soos die Britse koningin die volgende dag, toe ek en Annieka wél die berg op is, daar aangekom het) nie.

Plan B sou Seinheuwel kon wees. Maar wie wil nou verloof raak op die agterste sitplek van 'n kar met jou ouer Boeta wat agter stuur sit en jou in die truspieëltjie  dophou! En uitklim op die heuwel sal ek waaragtig ook nie – dis al sedert Antjie Somers se dae al dood eenvoudig net te onveilig om na donker daar uit te wil hang.

Maar verloof moet ons verloof wees, stap ons by die huis in: die skemerkelkies sal op die ys gehou kan word, die ou mense wakker. Ander geleentheid is daar nie.

Vir ingeval die alarm afgaan was my hande in my sak, by my sleutels, toe ons op Johannesburg deur die metaalverklikker gestap het. Maar eintlik nie by my sleutels nie, by Annieka se ring, want dié is toe op daardie oomblik, tog so mooi toegedraai, styf teen my lyf in die onmiddellike omgewing van my eie kroonjuwele besig om te versmoor.

Eers veilig in die lug kom die vlugkelner spoedig om vir drinks en teen Annieka se verwagting in bestel ek nie gin & tonic nie, maar sjampanje, sommer namens haar vir haarself ook.

Maar ek het ‘n tannie links van my, en hoe nou gemaak om die ring uit te kry, daar waar ek hom versteek het met die oog op die rit bergop, sonder dat sy nie die een of ander paniek-knoppie druk as ek begin losknoop, afzip en vroetel waar ordentlike mans nie in die geselskap van ouer tannies met pers hare op 'n vliegtuig begin vroetel nie?

Sy het ons twee verliefdes hoeka al so ‘n vuil kyk gegee, selfs nog voor ons opgestyg het.

En toe val alles net mooi in plek reg bokant Kimberley se gat:  Die kelner het sy sjampanje gebring, die tafel is afgeslaan (my skoot daarom bedek en ek gevrywaar van openbare onsedelikheid), die tannie se aandag by die venster uit (want die loods het nou net laat val dat, kyk ons links uit, ons Kimberley se liggies soveel en soveel meter onder ons sal sien.)

En daar haak ek die spreekwoordelike Gordiaanse knoop deur en raak ons toe verloof bokant die gat.

Nie omdat ons wil nie, maar omdat ons moes.

Annieka sê sy het niks verwag nie, nie daardie aand nie, nie daardie naweek nie.

En wat sy, groot-oog, verwag het toe ek lostrek en die pakkie uitkry, los trek om die pakkie uit te kry, kon ek haar ook nog nooit so ver kry om met my te deel nie.

Mog ons gesinnetjie, al is dit dan nou ook laat, tog net Vrydag as ons vir die verjaarsdag afvlieg in een stuk daar aankom. En weer terug ook.

PS:  Ek moet tog onthou om te vertel van die diamant wat weggeraak het.

En dalk nou weer weg is.